Çanakkale'nin tarihi çarşısında, Saat Kulesi'ne birkaç dakika yürüme mesafesinde, iki sokağa birden açılan bir yapı var: Yalı Hanı. Kentte yaşayanlar için bir buluşma noktası, şehre ilk kez gelenler için ise çoğu zaman sürpriz bir keşif. Bu yazıda Yalı Hanı'nın nerede olduğunu, nasıl bir yapı olduğunu ve bugün neden Çanakkale'nin kültür hayatında bu kadar önemli bir yer tuttuğunu anlatıyoruz.
Yalı Hanı nerede?
Yalı Hanı, Çanakkale merkezde Kemalpaşa Mahallesi'nde, Fetvane Sokak ile Yalı Sokak arasında yer alır ve her iki sokaktan da girişi vardır. Saat Kulesi, Aynalı Çarşı, Çanakkale Kent Müzesi ve Yalı Camii hemen çevresindedir; kordona ve iskeleye birkaç dakikada yürünür. Adresimiz: Yalı Hanı, Kemalpaşa, Fetvane Sk. No:31, Çanakkale.
Kısa tarihçe
Yalı Hanı 19. yüzyılın sonunda, adalarla kent arasındaki yoğun deniz trafiğinin kesiştiği bir noktada inşa edildi. Uzun yıllar boyunca özgün işlevini, yani yolcuların konakladığı bir han olmayı sürdürdü; kaynaklar yapının 1970'lere kadar bu şekilde kullanıldığını aktarır. Bizim sözlü tarih çalışmamızdaki bir tanıklık da bu dönemi anlatıyor: 1937-38 yıllarında on yaşında Han'da kahve taşıyan A. Eyüp Turhanlı, Yalıhan'ı o yılların “beş yıldızlı oteli” olarak hatırlıyor (hatıranın tamamı).
Yapı 1994 yılında restore edildi. O tarihten bu yana Çanakkale'de sivil toplumun en önemli merkezlerinden biri olarak; kafe, kültür sanat etkinlikleri, sivil toplum buluşmaları ve yerel zanaat atölyelerine ev sahipliği yapıyor. Han, Uluslararası Çanakkale Bienali'nin de kullandığı tarihi mekânlar arasında yer aldı.
Mimari: avlunun etrafında iki kat
Yaklaşık 800 metrekarelik Yalı Hanı, dikdörtgen planlı ve iki katlı bir yapı. Klasik şehir hanlarında olduğu gibi odalar bir avlunun çevresine dizilir. Zemin katta avlu ve kafe; üst katta ise avluya bakan pencereleri, ahşap tavanı ve beyaz boyalı ahşap duvarlarıyla uzun, dönemeçli bir koridor bulunur.
Bugün üst katta: Yalıhan Bilim Sanat Kültür
Uzun süre atıl kalan üst kat, bugün Yalıhan Bilim Sanat Kültür olarak yeniden hayat buluyor. Koridor bir sergi yoluna (Yalıhan Galeri), taş duvarlı salon yaklaşık 70 kişilik çok amaçlı bir sahneye (Yalıhan Sahne) dönüştü. Han'ın kronolojisini anlatan duvar ve eşyaların sergilendiği oda müze ise Yalıhan Miras adını taşıyor. Koridora açılan odalar, Han'ın tarihindeki kadınlara saygıyla onların adlarıyla anılıyor.
Yalı Hanı'nı ziyaret etmek
- Ulaşım: İskele ve Saat Kulesi'nden yürüyerek birkaç dakika.
- Ne yapılır: Sergi gezmek, söyleşi ve gösterimlere katılmak, avluda ya da üst katta bir şeyler içmek.
- Öğrenciler: Üst kattaki tüm alanlar öğrencilere ücretsiz.
Güncel sergi ve etkinlikler için programımıza göz atabilir, Han'a dair bir anınız ya da fotoğrafınız varsa Yalıhan Hafıza arşivine katkı verebilirsiniz.
